Verschil burnout met.....

Burnout is deels een hype in die zin dat het vaak wordt genoemd. Tegelijkertijd rijst twijfel zoals: 'Is het al medisch erkend?' en 'Is er niet weinig onderzoek op dat gebied?'. Om in Nederland een mijlpaal te zijn op burnout gebied is deze site er. Met name 'hardline medici' twijfelen soms aan burnout: is het het midden tussen 'gezeur' en een echte depressie? Lees daarom verder op deze site EN op www.depressie.nl

Een van de vier doelstellingen van de Stichting Burnout is om de wetenschappelijke weg te volgen, dat wil zeggen: zowel het gevoel van de patiënt of klant te volgen en als waar te erkennen als slechts de bevindingen van wetenschappelijk onderzoeke voor waar te nemen.

Om op bovenstaande twee vragen te reageren:

Ja, er is al veel gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek gepleegd op burnout gebied. Indien bepaalde artsen het begrip burnout betwijfelen is het a) omdat zij geen kennis hebben genomen van deze literatuur (zie ook genoemde wetenschappers onder 'Wat is burnout?') en wellicht b) omdat artsen vaak alleen fysieke zaken geloven die zij zelf kunnen zien - en niet gevoelens van klanten en/of het gedrag van klanten buiten de spreekkamer.

Wel interessant is om het verschil tussen burnout en andere verschijnselen onderstaand toe te lichten - verschijnselen zoals:

• depressie
• chronische vermoeidheid (CVS=Chronische Vermoeidsheidssyndroom of ME)
• stress
• algemene lusteloosheid
• firbromyalgie
• overspannenheid

Het kijken of een veronderstelling (zoals 'u hebt wellicht burnout') te testen tegen andere mogelijke veronderstellingen (zoals 'u hebt wellicht depressie') heet in vaktermen een 'differentiaaldiagnose'.

Onderstaand worden de verschillen genoemd met

depressie
CVS/ME
stress
algemene lusteloosheid
fibromyalgie
overspannenheid

en tenslotte wordt stil gestaan bij het feit dat mensen meerdere verschijnselen tegelijk kunnen hebben: zogenaamde 'comorbiditeit'

Depressie

Depressie:

• is stemmingsstoornis (in plaats van burnout: energiestoornis)
• komt op alle levensgebieden tegelijk voor (in plaats van burnout: dat gebied waar de vermoeiende menselijke interactie plaats vindt = meestal het werk. Iemand die burnout is kan wel blij worden van andere dingen in het leven - bij depressie strekt de negatieve stemming zich uit op alle levensterreinen)
• wordt bij ernstige mate gekenmerkt door suicidale gedachten (bij burnout niet)
• valt te verhelpen met antidepressiva (in veel gevallen; burnout valt nooit met pillen te herstellen - slaappillen om te slapen, maar het burnout gevoel keert onmiddellijk terug als het gewone leven weer begint, na de nacht)
• kan deels erfelijk zijn en niet geheel uit het verdere leven te bannen (tenzij helpende antidepressiva)

Kijk verder ook op www.depressie.nl

Kennis van bovenstaande is belangrijk als u met artsen gaat praten. Artsen denken - behalve in fysieke zaken - vaak in termen van een psychische of persoonlijkheidsstoornis, zoals beschreven in 'DSM IV' (of de wereld gezondheisorganisatie: ICD 10). Burnout komt in DSM IV niet voor - wel 'depressie niet anders omschreven'. Denken dat iets aan de persoon ligt is foutief in het geval van burnout, zoals onder 'Omgeving of persoon?' op deze site wordt uitgelegd. Gelukkig bestaan wel de nodige (huis)artsen die in burnout geloven of het zelf hebben meegemaakt.

CVS/ME

CVS = Chronisch Vermoeidheids Syndroom of ME wordt gekenmerkt door vermoeidheid van onbekende oorzaak. In tegenstelling tot burnout kan bij CVS of ME:

• de patiënt geen levensgebied opnoemen waar hij of zij verschrikkelijk in teleurgesteld is of op is afgebrand
• komt ME/CVS langzaam opzetten en blijft het langdurig
• is er niet de geschiedenis van eerst veel betrokkenheid en enthousiasme die later omslaag in een uitgebrand gevoel
• brengt een verandering in de levensinrichting van de patiënt die wel helpt bij burnout, geen oplossing ten aanzien van ME/CVS.

ME/CVS is dus moeilijker te 'genezen'. De stand van de wetenschap is dat je er wel je leven op kunt aanpassen zodat je er minder last van hebt - maar bij de meeste patiënten blijft het. En een verandering in werkomgeving (bijna altijd de juiste oplossing bij burnout - waarna energie terugkomt) is geen oplossing voor genezing van ME/CVS.

Stress

Stress kenmerkt zich door een gevoel van spanning.

Als die spanning kortdurend van aard is, is het gewoon stress - met een bepaalde aanleiding. Gewoonlijk daalt het stressniveau na het ervaren van de aanleiding of na een incident weer gewoon.

Indien stress een lange tijd voortduurt kan het tot burnout leiden. Maar gewoonlijk kenmerkt stress zich (ten opzicht van burnout) door:

• tijdelijk karakter (van enkele minuten tot enkele dagen)
• verhoogd energieniveau (in plaats van verlaagd zoals bij burnout)
• verhoogde alertheid

Algemene lusteloosheid

Algemene lusteloosheid is een op zich interessant verschijnsel. Er kan ofwel depressie ofwel burnout achter zitten.

Echter, er kan ook a) een gebrek aan betrokkenheid of b) een gebrek aan gevoelens ervaren achter zitten.

Ad a) Een gebrek aan betrokkenheid kan ontstaan omdat het individu latere pijn wil vermijden - men zoekt niet iets op dat betrokkenheid opwekt, omdat men vergeten is dat er dingen zijn die kunnen betrekken, omdat het in het verleden toch niet hielp etc. Het verschijnsel lijkt op 'learned helpnessness' dat in de psychologie goed is beschreven. Ook het 'innerlijk ontslag' valt hieronder: het vele jaren in dienst blijven omdat het moet vanwege het loonstrookje en men toch niets anders (laat staan iets boeienders) op de arbeidsmarkt kan vinden. De (in negatieve zin) typische ambtenaar valt hieronder...'nog 35 minuten en is het 16.30 en mag ik naar huis, wat is vanavond op TC, welke vakanties kan ik boeken, wanneer mag ik met pensioen, wat kan ik allemaal met mijn levensloopregeling doen' etc.

Ad b) Sommige mensen weten tijdelijk of jarenlang niet wat ze voelen. Ze kunnen niet benoemen wanneer en of ze basisemoties als blijdschap, verdriet, kwaadheid, liefde, plezier voelen. In dit geval is op ontdekking gericht, emotioneel-lichamelijke therapie op zijn plaats, zoals lichaamswerk (en wat nog meer op Reich is gebaseerd of door hem is beïnvloed).

''La nausée' van Jean Paul Sartre is een roman die het gevoel tussen depressie en algemene lusteloosheid goed beschrijft.

Fibromyalgie

Fibro myalgie betekent pijn in spieren en bindweefsels. Dit kan een persoon dwingen tot minder activiteiten of verminderd plezier, maar dit komt dan door de pijn in in spieren en bindweefsels en wordt - ook in de beleving van het individu - niet veroorzaakt door een mismatch van persoon-omgeving met emotionele uitputting zoals bij burnout. Een reumatoloog kan i.h.a. prima omgaan met firbomyalgie.

Overspannenheid

Van Dale zegt over overspannenheid: 'ziek, door te zware geestelijke belasting doorgedraaid'.

Ten opzichte van burnout kenmerkt overspannenheid zich door:

• actief maar ongeordend gedrag
• regelmatig hyperactieve perioden
• relatief korte duur

Maar: een probleem is dat 'overspannenheid' een Nederlands woord heeft en niet in het Engels een equivalent heeft zodat het moeilijk aansluiten is bij internationaal onderzoek. Overspannenheid of 'overstressed' zijn kan een voorstadium zijn van depressie.

Comorbiditeit

Comorbiditeit is het samenvallen van meerdere verschijnselen (stoornissen, aandoeningen). Een bekend voorbeeld is het tegelijkertijd voorkomen van depressie en angststoornis, of tegelijkertijd schizofrenie en bipolaire stoornis. Voor burnout is met name het diagnostiseren of depressie meespeelt belangrijk. Vandaar dat bovenstaand op het verschil is in gegaan. Omdat burnout een energiestoornis is en depressie een stemmingsstoornis is, ligt enig verband voor de hand in die zin dat een zeer lage stemming ook tot weinig energie leidt en dat een laag energieniveau ook tot niet veel positieve prikkels KAN leiden.