Stichting Burnout, de diepere en bewezen waarheid omtrent burnout

Kenmerken van een gezonde en gelukkige werkomgeving

Hoe weten wij wat een gezonde en gelukkige werkomgeving kenmerkt?

Gelukkig (voor werknemers) keren de tijden. Vanaf 2001 was er eigenlijk een constante recessie, of in elk geval: overschot op de arbeidsmarkt. Richting 2007 leek het beter te gaan, maar toen kwam de bankencrisis en moesten we wachten tot nu, 2018. De toenemende arbeidsmarkttekorten maken dat werkgevers weer waarde gaan hechten aan werknemers, en weer enige belangstelling gaan vertonen ‘hoe gelukkig werknemers’ zich voelen op de arbeidsmarkt.

Om niet dezelfde fouten te maken als veel leken(pers) en oppervlakkige ‘vitaliteitspredikers’, gaan wij hier na hoe wij AFLEIDEN wat een gezonde en blijde werkomgeving kenmerkt.

a) het werk moet duidelijk gedefinieerd zijn: een functiebeschrijving met resultaat gebieden (geen werkinstructie met taken en ‘hoe iets moet’). Een mens houdt van voorspelbaarheid en continuiteit, een goede functiebeschrijving  met 5-8 resultaatgebieden is het eerste begin.

b) de chronische stressoren die vaak aanleiding zijn voor een burnout, de ‘typische burnout triggers’ (zie bijvoorbeeld de BBTI BBTI ingevuld met cijfers en tekst 1-2) moeten afwezig zijn.

c) de typische ‘energiegevers’ (zie ook de BBTI) moeten aanwezig zijn.

d) een en ander moet gefundeerd zijn op een theorie van menselijke behoefte. Wij kiezen hier voor de SDT, Self Determination Theory van Deci & Ryan.

In het vervolg van de pagina gaan wij op a), b) c) en d) in.

a) Functiebeschrijving met 5-8 resultaatgebieden, en een overkoepelend doel

Men zou werknemers kunnen aanstellen, een aanwezigheidsplicht kunnen instellen en vervolgens lukraak taken uitdelen. Dit model heeft echter vele nadelen:

  • inconsistentie van taken, en overbelasting/onderbelasting per werknemer
  • geen voorspelbaarheid per werknemer
  • geen match met competenties per werknemer
  • geen match met behoeften per werknemer
  • geen eigen regelruimte per werknemer

Dit zijn DE randvoorwaarden om burnouts te creëeren, met name een overdaad aan ad hoc verplichtingen zonder eigen regelruimte en gevoel van ‘meesterschap’ voor de werknemer.

Vandaar onze voorkeur voor functiebeschrijving in de stijl van Korn Ferry/Hay management consultants.

b) afwezigheid van typische burnout triggers in werkcontext

Afwezigheid van:

  • overdaad aan verplichtingen
  • disrespect voor vrije tijd, inclusief avonden en weekeinden
  • disrespect voor privéverplichtingen in werktijd
  • overdaad aan prikkels (geen kantoortuinen meer, die alleen leuk werd gevonden door architecten en directeuren met eigen kamer)
  • energievretende interacties (spanningen bespreken en oplossen, positieve omgangscultuur verankeren)
  • gedetailleerde beschrijving hoe en wanneer het werk moet worden gedaan (-> voldoende eigen regelruimte werknemers)
  • ‘uitbuiting’ (-> financieel rechtvaardige beloning, geen Ryan-air toestanden)
  • onnodige deadlines
  • ad hoc opdrachten -> naar planmatigheid
  • afkraken en pesten collega’s
  • onethisch handelen (denk aan VW medewerkers die gedwongen worden mee te werken aan sjoemelsoftware EN het geheimhouden ervan -> dit leidt tot veel stress en gewetensbezwaren)

c) aanwezigheid van natuurlijke 'energiegevers'

Aanwezigheid van:

  • lollige menselijke interacties
  • humor
  • fysiek inspirerende werkomstandigheden
  • pauzes
  • begrip en sociale steun, uitgesproken waardering
  • werkinhoud die bij de behoeften van de medewerker aanspreekt (voor elk individu anders)
  • energie gevende klanten (bedrijfsprocessen zo inrichten dat medewerkers klanten meestal BLIJ kunnen maken – dus geen wachtrijen aan de telefoon zodat een gesprek begint met een slecht gehumeurde klant, ‘dan maar meer callcentre medewerkers inhuren’)
  • een hoger doel dat de mensen voelen en waarvoor de mensen zich willen inzetten (winstmaximalisatie en ‘shareholder value’ zijn geen doelen die de meeste werknemers boeien; extrinsieke beloning helpt boeit maar weinigen).

d) elementen uit de SDT, Self Determination Theory

In de SDT worden drie basisbehoeften helemaal uitgewerkt:

  • de behoefte om je competentie kwijt te kunnen, ‘meesterschap’ te voelen
  • de behoefte aan verbinding, onderdeel te zijn van een groter geheel
  • de behoefte aan vrijheid