Stichting Burnout, de diepere en bewezen waarheid omtrent burnout

Oorzaken

Oorzaken burn out

Inzicht in de oorzaken van burn out is een van onze specialiteiten. ‘Puur de burn out literatuur bestuderend’ wordt er slechts een ‘slag geslagen’ naar de oorzaken; meer inzicht verkrijgt men duur de studie van de wetenschap van stress psychologie.

Om met de deur in huis te vallen: wetenschappers als Jonathan C Smith en prof. Karasek zijn er duidelijk over: overmaat aan chronische stress.

Wat veroorzaakt chronische stress?

Twee zaken:
1) gebrek aan voorspelbaarheid
2) gebrek aan controle/eigen regelruimte

Karasek verwoord het ook als een combinatie van ‘high demands – low control’ waarmee met low control wordt bedoeld: weinig/geen eigen regelruimte.

Die eigen regelruimte is nodig om te bepalen welke werkwijze je de meeste energie geeft, afwisseling in te richten, pauzes en herstel in te richten, en energiegevende elementen ‘door je werk heen te mixen’.

Deze abstracte inzichten zijn heel krachtig: wij komen steeds meer burn out klanten tegen zonder functiebeschrijving, waarbij taken niet overdacht en ad hoc worden toebedeeld: ‘Alles moet, en wel meteen, en alles is even belangrijk’. Als dat aan de hand is, is er sowieso sprake van incapabel management. Een goed manager zwakt namelijk grilligheid af en zorgt voor voorspelbaarheid (met voldoende ruimte voor persoonlijke ontwikkeling) en voor genoeg eigen regelruimte.

Wat anno 2018 de nodige managers niet door hadden, had Charlie Chaplin in 1936 al door, bij het maken van de speelfilm ‘Modern Times’, ‘factory scene’: https://www.youtube.com/watch?v=HPSK4zZtzLI

Hier zie je twee problemen tegelijk: volkomen ‘Taylorisatie’ (ontstaan bij het maken van de T-Ford in de jaren ’30): het volkomen in stukjes ‘engineeren’ van arbeid zodat de mens alleen mee moet hollen en niets zelf mag bepalen.

Daarnaast zie je in de scene ook het ‘ad hoc’ probleem: de taken zijn over een dag of maand gezien niet erg voorspelbaar (per minuut wel zeer voorspelbaar in zekere zin, en dat zorgt voor ‘eenzijdige taakoverbelasting).

Meer aspecten bij burn out

Zonder nog in te gaan op persoonsaspecten, wat wij verderop op deze web pagina doen, valt er veel meer te zeggen over het proces van burn out worden.

Behalve de reeds aangehaalde chronische stress spelen gewoonlijk een rol:

  1. het ontkennen van eigen behoefte, of zelfs de ‘onderdrukking van het gewaarzijn’ van eigen behoeften.Kleine voorbeelden zijn: het overslaan van pauzes, het overslaan van drinken halen, het overslaan van irritatie, het onderdrukken van neigingen tot ontspanning etc. Vrijwel altijd ten behoeve van een ‘JARENLANG HOGER DOEL’ – zoals het verkrijgen van een contract voor onbepaalde tijd.Maar: op een gegeven moment zegt het lichaam ‘nee’ en wordt men burnout. Het is het parasympathische deel van het ANS, Autonome Nervouw/Zenuw Systeem dat hiervoor zorgt.
  2. Gebrek aan gewaarzijn.Soms wordt gewaarzijn onderdrukt, maar soms is het ‘gewaarzijn’ bij mensen slecht ontwikkeld. Men vindt alleen al deze term ‘te vaag’. Een rationelere term is ‘bewustzijn’, of ‘mindfulness’. Wat nodig is om gezond te blijven leven, is o.a. de subtiele stroom van gewaarwordingen bewust zijn die in een zeer ontspannen vakantie optreden: het genieten van koud water na te hete zon, het genieten van een frisse drank, het voelen van een liefdevolle hand op de jouwe, de opkomende zin om iets avontuurlijks te doen zoals ‘de volgende dag een zeilboot huren’, etc. etc. Tijdens werktijd, en op kille kantoren ondrukt men de menselijke maat maximaal.Als men de natuurlijke stroom van menselijke behoeften dagelijks onderdrukt, wordt dat een gewoonte, en gaat irritatie ‘ondergronds’. Denk alleen al aan het dagelijks moeten onderdrukken van 2 maal 1,5 uur file rijden voor het woon-werk verkeer.
  3. Gebrek aan bewustzijn van grenzenGewaarzijn overslaan is éen, maar het vervolgens niet willen toelaten van een ‘grensgevoel’ (zoals: ‘Nu MOET ik drinken’, of nu ‘MOET ik even die collega niet zien, en 10 minuten alleen buiten zijn) is heel gevaarlijk. Wederom: omdat het ‘nee zeggen’ straks vanuit het onderbewuste gaat komen, en er dan echt een lange burnout komt.
  4. Grenzen stellen en die uitenHet is normaal om te zeggen: ‘Ik ben een mens, ik heb bepaalde gevoelens, en nu is even een grens bereikt: mag ik naar huis?/mag ik nu iets anders doen?/kun je de ‘deadline’ niet uitstellen?/’kun je het werk niet aan een ander geven?’/ ‘Mag ik nu ter afwisseling iets leuks of iets geks doen?’In deze kille tijden waarin ‘professionaliteit’ wordt verward met ‘robot-achtig gedrag’ is de verleiding om grenzen NIET uit te spreken heel verleidelijk.
  5. Grenzen stellen en uiten – maar die keer op keer overtreden zien wordenEr zijn op de wereld veel kwaadaardige mensen – dat hoort bij het verhaal ‘goed en kwaad’ op de wereld. Veel kwaadaardig gedrag komt neer op egoisme: bijvoorbeeld een manager die alsmaar meer eist van medewerkers, en er ook totaal niet mee zit om bij wijze 10 medewerkers burn out te maken, zolang hij/zij zelf maar een bonus krijgt of een promotie maakt. En aandeelhouders/budgethouders kunnen zelf (uiteraard) datzelfde ziekmakende egoisme vertonen: ‘Alles voor de winst’, of mission statements zoals ‘to get the job done, whatever it takes’.Grenzen stellen en uiten is een; deel twee is anderen zo te bewegen je grenzen te respecteren! Ook hierbij kan Stichting Burnout in een hersteltraject uiteraard helpen.Er zijn uiteraard ook visionaire ondernemingen, vaak samenhangend met een visionaire oprichter/eigenaar, die een zeer informele cultuur verwelkomen en zeer goed voor hun mensen zorgen. Dit visionaire humanitaire talent is echter schaars.Soms is een cultuur zo ‘hopeloos egoistisch’ (bijvoorbeeld na een fusie of overname) dat er niets anders over blijft te vertrekken, ‘als je niet tegen dat ruwe rukgedrag en moddervechten kunt’.Een troost voor een gevoelige natuur: je kunt in ‘dwangsituaties’ sneller in problemen komen – maar eigen tijd en hobby’s kun je zoveel meer van het leven genieten, inclusief de natuurpracht van de planeet, als prachtige dingen die mensen geschapen hebben, als de liefde van dieren.
  6.  ‘Overambitie’ in de zin van ‘groots einddoel’ dat u menselijk niet aan kuntVoorbeelden: u kunt uit altruisme proberen zoals ‘Atlas’ alle problemen van de wereld op u te nemen en die op te lossen, maar het gaat u niet lukken (tenzij u Napoleon-achtige kwaliteiten bezit, maar ook dan zijn er risico’s: verkeerde doelen…Napoleon heeft een hoop goeds gedaan (standaardisatie, achternamen, SI stelsel, rechtsgrondslagen) maar ook een hoop verkeerde zaken (onnodige oorlogen).Veel vaker dan uit altruisme, komen ‘overgrote ambities’ in mensen voort uit:- blind optimisme: een hypotheek van 8 ton nemen omdat u denkt CEO te zullen worden, maar u in werkelijkheid de kwaliteiten en ‘hardiness’ ervoor ontbeert- ijdelheid: een uitstekend imago willen hebben bij de mensen, of in de wereldgeschiedenis- teveel gulzigheid om op korte termijn veel zekerheid te verkrijgen, zoals het rijk willen worden als investment banker om op uw 40e uit de ratrace te stappen. Intussen wordt u burn out, of raakt uw persoonlijkheid zo verwrongen dat u geen aansluiting meer vindt in de gewone wereld.
  7. Angst om assertief te zijnBijvoorbeeld: angst om tegen de meerderheid in te gaan, angst om tegen een oudere dominante leidinggevende te zeggen: ‘Dit kan ik wel aan, en dat niet, anders ga ik kapot’.Helaas is het zo dat veel leidinggevenden uitmunten door egoisme en dominantie, en vaak gebrek aan empathie, zodat het moeilijk er is tegen in te gaan. Maar om deze reden zei Marx al: ‘Arbeiders van deze wereld, verenigt u!’ – bijvoorbeeld middels een OR, een vakbond, of argumentatie door een appel te doen op normaal menselijke gevoelens.

Persoonsaspecten bij burn out

Bij burn out is meestal het eerste wat de omgeving doet: de ‘blaming game’, het individu de schuld geven. Zeker na de introductie van bezava in 2014, zie http://bezava.com en een samenvatting als deze: Bezava-samenvatting-HR-praktijkjan2014 waarin toegelicht wordt dat werkgevers bij een ‘ziek uit dienst’vaak 2-8 ton extra bezava premies krijgen opgelegd van UWV en belastingdienst, is het een nationaal ‘spelletje’ de burnout richtlijn  MDRL-richtlijn-Overspanning-Burnout-burn-out  inclusief diagnostische tests 4DKL, Ubos en SCL-90 over te slaan en een werknemer (geheel tegen de  wet in) door te sturen naar de GGZ inclusief HSK, die dan proberen een ‘persoonsstoornis’ in DSM te vinden, om a) diagnose en behandeling te kunnen declareren bij een ziektekostenverzekering b) bezava te ontlopen.

De weerlegging is simpel: doe de burnout tests 4DKL SCL-90 en Ubos, stuur de uitslagen naar uw verzekeraar en gebiedt ze om GGZ/HSK niets meer uit te keren omdat burnout niet vergoed hoort te worden (burnoutherstel is kosten werkgever, per definitie, zie o.a. arbowet en de volgende 3 URL’s:

https://www.ziektekostenverzekering.nl/dossiers/ziektekostenverzekering-burn-out

https://www.arbeidsrechter.nl/aansprakelijkheid-schade-werknemer-werkgever-ongeluk

http://www.uwv.nl/werkgevers/formulieren/verzoeken-om-participatie-in-re-integratie.aspx

De essentie is: als u ooit aangenomen bent, u in het begin goed functioneerde is er NIETS MIS MET U!

Er zijn dan zaken – bijna altijd in de werksituatie – veranderd waardoor het effect van ‘onvoorspelbaarheid PLUS veel minder controle/eigen regelruimte’ is gaan optreden.

WAT u teveel is geworden kunt u uitstekend inventariseren met de BBTI, de Blankert Burnout Trigger Inventory: BBTI ingevuld met cijfers en tekst 1-2